پیرچشمی چیست و چه زمانی بروز می‌کند؟

پیرچشمی از حدود سن 40 سالگی در تمام انسان‌ها بروز می‌کند و برخلاف تصور عمومی، یک بیماری چشمی نیست بلکه نتیجه طبیعی کاهش توان تطابق عدسی چشم است.

حامد قاسمی فوق تخصص پیوند سلول‌های بنیادی و قرنیه، استاد تمام دانشگاه تهران و رییس انجمن علمی چشم پزشکی ایران در گفتگو با خبرنگار مهر در رابطه با پیر چشمی توضیحاتی داد و گفت: پیرچشمی (Presbyopia) یک پدیده طبیعی در روند افزایش سن انسان است و همه افراد، صرف‌نظر از شماره عینک یا ضعف بینایی، از حدود سن 40 سالگی به بعد با درجاتی از این تغییر مواجه می‌شوند.

وی ادامه داد: پیرچشمی بیماری نیست، بلکه نتیجه کاهش توانایی عدسی طبیعی چشم برای تطابق است. عدسی چشم وظیفه دارد هنگام نگاه به اجسام نزدیک، با افزایش قدرت انکساری، دید واضحی ایجاد کند. با بالا رفتن سن، این قابلیت به‌تدریج کاهش می‌یابد و فرد در دیدن اشیای نزدیک دچار مشکل می‌شود.

قاسمی افزود: با رد باور رایج مبنی بر اینکه ضعف بینایی دور در میان‌سالی ممکن است باعث بهبود دید نزدیک شود، افزود: این تصور که چشم در میان‌سالی خودش را درمان می‌کند کاملاً اشتباه و غیرعلمی است. در برخی موارد، کاهش شماره عینک در سنین بالا ممکن است نشانه بروز بیماری‌هایی مانند آب مروارید (کاتاراکت) باشد که به دلیل تغییرات در ساختار عدسی رخ می‌دهد.

به گفته این فوق تخصص پیوند سلول‌های بنیادی و قرنیه، در مواردی که تغییر شماره چشم همراه با کاهش بینایی رخ دهد، احتمال وجود آب مروارید یا جداشدگی شبکیه مطرح است و لازم است بیمار حتماً به چشم‌پزشک مراجعه کند.

وی با تأکید بر اینکه پیرچشمی به هیچ‌وجه به بیماری‌هایی مانند آب مروارید یا آب سیاه (گلوکوم) تبدیل نمی‌شود، توضیح داد: پیرچشمی روندی طبیعی در سیر پیری چشم است و راهی برای پیشگیری از آن وجود ندارد. البته با استفاده از عینک مطالعه یا عینک مخصوص دید نزدیک می‌توان دید طبیعی را بازیابی کرد و زندگی روزمره را بدون مشکل ادامه داد.

قاسمی تصریح کرد: پیرچشمی نیازی به درمان ندارد و تنها با انتخاب عینک مناسب، فرد می‌تواند کیفیت دید خود را حفظ کند. مهم‌ترین توصیه برای افراد بالای 40 سال، انجام معاینه منظم چشم برای بررسی سلامت عدسی و شبکیه است.

افراد دوربین زودتر از دیگران دچار پیرچشمی می‌شوند

این استاد تمام دانشگاه تهران اظهار داشت: پیرچشمی یکی از تغییرات طبیعی در عملکرد چشم است که معمولاً از دهه چهارم زندگی آغاز می‌شود. با این حال، افرادی که دچار دوربینی (هایپروپی) هستند، زودتر از سایر افراد به علائم پیرچشمی دچار می‌شوند.

وی متذکر شد: کسانی که شماره چشمشان مثبت است، به‌اصطلاح دوربین یا هایپروپ محسوب می‌شوند. این افراد به‌دلیل وضعیت انکساری چشم خود، از سنین پایین‌تر دچار اختلال در دید نزدیک می‌شوند و معمولاً پیش از 40 سالگی نیاز به عینک مطالعه پیدا می‌کنند.

رییس هیئت مدیره انجمن علمی چشم پزشکی ایران در ادامه گفت: در مقابل، افرادی که شماره چشم آن‌ها منفی است (نزدیک‌بین‌ها یا مایوپ‌ها) ممکن است دیرتر به عینک مطالعه نیاز پیدا کنند. حتی در مواردی، وقتی عینک دور خود را برمی‌دارند، قادرند اجسام نزدیک را بهتر ببینند. این موضوع یک مزیت موقتی برای آن‌ها محسوب می‌شود، اما در صورت انجام عمل لیزیک، این ویژگی از بین می‌رود و مانند سایر افراد، نیاز به عینک مطالعه خواهند داشت.

این فوق تخصص پیوند سلول‌های بنیادی و قرنیه درباره روش‌های اصلاح دید در پیرچشمی توضیحاتی داد و افزود: پیرچشمی درمان قطعی ندارد، اما روش‌هایی وجود دارد که فرد را از وابستگی به عینک نزدیک بی‌نیاز می‌کند. برای مثال، در زمان جراحی آب مروارید، اگر از لنزهای چند کانونی یا مالتی‌فوکال داخل چشمی استفاده شود، فرد می‌تواند دید نزدیک و دور خود را هم‌زمان اصلاح کند.

وی مطرح کرد: روش دیگر، انجام عمل لیزر با ایجاد مونوویژن است. در این روش، یک چشم (معمولاً چشم غیر غالب) به‌صورت عمدی حدود یک شماره منفی تنظیم می‌شود تا فرد دید نزدیک بهتری داشته باشد. با این روش، بیمار از ترکیب دید دو چشمی برای فاصله دور و نزدیک بهره‌مند می‌شود.

این فوق تخصص پیوند سلول‌های بنیادی و قرنیه تصریح کرد: در حال حاضر، دانش پزشکی راهی برای بازگرداندن تطابق طبیعی عدسی چشم ندارد. به همین دلیل، روش‌هایی مانند مونوویژن یا لنزهای چند کانونی تنها راه‌های موجود برای بهبود کیفیت دید در بیماران مبتلا به پیرچشمی محسوب می‌شوند.

قاسمی خاطر نشان کرد: پیرچشمی بخشی از روند طبیعی پیری چشم است و جای نگرانی ندارد. افراد باید بر اساس نوع شماره چشم خود، چه مثبت و چه منفی، در مورد انجام عمل‌های اصلاح بینایی مانند لیزیک یا استفاده از لنز با متخصص چشم مشورت کنند تا بهترین تصمیم برای سلامت بینایی آن‌ها گرفته شود.