افزایش 30 درصدی آب‌های زیرزمینی با ترویج همکاری و همسو کردن ذی‌نفعان

نتایج یک مطالعه در مورد مدلسازی رفتاری ذی‌نفعان مرتبط با مدیریت منابع آب نشان می دهد که ترویج همکاری و همسوکردن منافع ذی‌نفعان می‌تواند تراز آب‌های زیرزمینی را تا 30 درصد افزایش دهد.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از دانشگاه تهران، پژوهش جدیدی از محققان دانشکدگان فنی دانشگاه تهران با تمرکز بر مدلسازی رفتاری ذی‌نفعان در محیطی مرتبط با مهندسی و مدیریت منابع آب، هم‌زمان با مدلسازی بخش فیزیکی سامانه انجام شده است.

نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که ترویج همکاری میان ذی‌نفعان در مدیریت منابع آب شهری و استفاده از فاضلاب‌های بازیافتی می‌تواند تراز آب‌های زیرزمینی را تا 30 درصد افزایش داده و غلظت نیترات را حدود 50 درصد کاهش دهد.

رضا کراچیان، استاد دانشکده مهندسی عمران، در مورد این موضوع گفت: نزدیک کردن بهینه فردی (Individual Optimality) به بهینه اجتماعی (Social Optimality) با نگاه به پیوست‌های اجتماعی همانند یادگیری اجتماعی (Social Learning)، تحلیل شبکه اجتماعی (Social Network Analysis) و تحلیل گروداران (Stakeholder Analysis) به منظور گسترش همکاری بین‌بخشی و مدلسازی فرایند همکاری در بستر مدلسازی فیزیکی منابع آب شهری، مهم‌ترین بخش پژوهش حاضر است. این مطالعه با ارائه چهارچوبی نوین، بر نقش شبکه‌های اجتماعی و یادگیری جمعی در دستیابی به مدیریت پایدار آب تأکید می‌کند.

استاد دانشکده مهندسی عمران تاکید کرد: بر اساس این مطالعه‌، انتشار و نهادینه‌سازی همکاری میان ذی‌نفعان مختلف در سیستم‌های مدیریت منابع آب در مقیاس بزرگ، نقش کلیدی در دستیابی به نتایج بهینه اجتماعی و محیط‌زیستی دارد.

وی در ادامه درباره مراحل انجام این تحقیق اظهار داشت: این پژوهش با ارائه چهارچوبی نوین، چگونگی شکل‌گیری و گسترش همکاری در مدیریت منابع آب شهری و فاضلاب‌های تصفیه‌شده را مورد بررسی قرار داده است، به ویژه در مناطقی که رودخانه‌ها و آب‌های زیرزمینی تحت فشار شدید ناشی از رقابت منافع، آلودگی صنعتی و شهرنشینی سریع هستند.

استاد دانشکدگان فنی با اشاره به اینکه در این تحقیق، برای مدل‌سازی انتشار همکاری از ترکیب تحلیل شبکه اجتماعی، تحلیل ذی‌نفعان و ارزیابی یادگیری اجتماعی استفاده شده است، افزود: یک مدل فیزیکی برای ارزیابی کمیت و کیفیت آب و یک مدل چندعاملی برای شبیه‌سازی رفتار و تصمیم‌گیری ذی‌نفعان به کار گرفته شده و فرآیند انتشار همکاری با استفاده از مدل آستانه خطی ساختاریابی و ارزیابی شده است.

وی با بیان اینکه این روش در حوضه آبریز رودخانه کن در غرب کلان‌شهر تهران اجرا شده است، اظهار داشت: یافته‌ها حاکی از آن است که ترویج همکاری، عملکرد سیستم را به طور چشمگیری بهبود می‌بخشد و با همسو کردن اهداف ذی‌نفعان، منافع اجتماعی را افزایش می‌دهد. به طور میانگین، تراز سطح آب در آبخوان (سفره آب زیرزمینی) 30 درصد افزایش و غلظت نیترات حدود 50 درصد کاهش یافته است.

محقق دانشگاه تهران از منظر سیاست‌گذاری، نتایج را تشریح کرد و افزود: تلفیق اقدامات فنی مانند استفاده مجدد از فاضلاب با اصلاحات مشارکتی و تقویت مکانیزم‌های درگیرسازی ذی‌نفعان، برای دستیابی به نتایج پایدار ضروری است. همچنین، توانمندسازی بازیکنان پیونددهنده و نهادینه‌کردن فرصت‌های گفت‌وگوی مشارکتی می‌تواند همکاری را تقویت و مقبولیت اجتماعی بلندمدت راهبردهای حکمرانی آب را افزایش دهد و بدون ملاحظات بیان شده، دست‌یابی به توسعه پایدار امری دشوار خواهد بود.

مدیریت سامانه‌های بزرگ‌مقیاس فرایندی پیچیده و درهم‌تنیده با رفتار و سطح همکاری ذی‌نفعان درگیر در آن است. به‌عبارت دیگر، دستیابی به نتایج مطلوب در زمینه پایداری محیط‌زیستی یک سامانه بدون توجه به میزان همکاری یا عدم همکاری ذی‌نفعان امکان‌پذیر نیست.

این پژوهش بر اهمیت در نظر گرفتن پیوست‌های اجتماعی در ارتباطی نزدیک و درهم‌تنیده با مدلسازی فیزیکی، و همچنین طراحی سازوکارهای تعاملی برای گسترش همکاری در مدیریت پایدار منابع آب در سامانه‌های پیچیده و بزرگ‌مقیاس تأکید می‌کند. نتایج این مطالعه به صورت مقاله در این لینک قابل مشاهده است.